De ecologische voetafdruk van Zuid-Afrikaanse wijn: groter dan we denken… of net niet?

Wanneer mensen denken aan Zuid-Afrikaanse wijn, komt vaak dezelfde reflex boven:“Dat moet toch een enorme ecologische voetafdruk hebben, helemaal vanuit Zuid-Afrika?”

Maar klopt dat eigenlijk wel?

Veel consumenten associëren duurzaamheid automatisch met “lokaal”: hoe dichter bij huis geproduceerd, hoe beter voor het milieu. Maar bij wijn blijkt de realiteit veel genuanceerder. Transport heeft namelijk slechts een relatief beperkte invloed op de totale levenscyclus-uitstoot van een fles wijn. Factoren zoals de productie van de glazen fles (de grootste boosdoener), energieverbruik in de kelder, verpakking en landbouwmethodes hebben vaak een veel grotere impact dan de afstand die de wijn aflegt.

De afstand tussen de plaats van productie en consumptie, in ons geval België, vertelt dus lang niet het volledige verhaal.

Bij Elvama importeren wij onze wijnen via volle 40ft containers die rechtstreeks vanuit Kaapstad naar Antwerpen varen. Zo’n containerschip vervoert duizenden containers tegelijk en behoort tot een van de meest efficiënte vormen van goederenvervoer. Hierdoor blijft de uitstoot per fles verassend laag!

Ter vergelijking:

·         Een volle container wijn van Kaapstad naar Antwerpen legt ongeveer 13.000 km af per schip.

·      Wijntransport vanuit Europa gebeurt vaak in kleine volumes (per pallet), vanuit verschillende regio’s, met afzonderlijke (soms slecht halfvolle) vrachtwagens richting België via verschillende distributiecentra.

·         Hoewel de absolute afgelegde afstand vanuit Europa kleiner is, ligt de uitstoot per tonkilometer bij vrachtwagens aanzienlijk hoger dan bij containervaart

In de praktijk betekent dat:

➡️ Een efficiënt geladen containerschip uit Zuid-Afrika kan qua totale transportuitstoot verrassend dicht in de buurt komen van versnipperd wegtransport binnen Europa.

Zeker wanneer:

·         containers volledig gevuld zijn,

·         er rechtstreeks verscheept wordt,

·         en er geen extra tussenstops of deeltransporten nodig zijn.

“Van dichtbij” betekent dus niet automatisch “duurzamer”.

Duurzaamheid draait ook niet alleen om het aantal kilometers, maar vooral om hoe efficiënt en verantwoord de volledige keten georganiseerd wordt.

De algemene duurzaamheid van de wijnproductie speelt een steeds grotere rol. En net daarin behoort Zuid-Afrika tot de wereldtop.

Meer dan 95% van de Zuid-Afrikaanse wijnproducenten werkt vandaag volgens het IPW-systeem (Integrated Production of Wine - https://www.ipw.co.za/), een uitgebreid duurzaamheidsprogramma dat focust op onder andere:

·         waterbeheer,

·         biodiversiteit,

·         pesticidegebruik,

·         energieverbruik,

·         afvalbeheer,

·         en sociale verantwoordelijkheid.

Wat Zuid-Afrika uniek maakt, is dat deze duurzaamheid gekoppeld is aan een officieel controlesysteem en volledige traceerbaarheid. De combinatie van  Wine of Origin (WO) & IPW-certificering garandeert niet alleen de herkomst van de wijn, maar ook dat de volledige keten, van wijngaard tot botteling, gecontroleerd wordt op duurzame praktijken.

Volgens Wines of South Africa behoort dit tot één van de meest doorgedreven nationale duurzaamheidsprogramma’s binnen de internationale wijnsector.

In Europa bestaan uiteraard ook sterke duurzaamheidsinitiatieven, zoals biologische certificering, biodynamie en nationale duurzaamheidslabels in landen zoals Italië, Frankrijk en Spanje. Toch zijn deze systemen vaak minder uniform, eerder financieel gedreven en minder breed gedragen op nationaal niveau.

Soms is een doordacht georganiseerde internationale keten ecologischer dan een minder efficiënte lokale distributie. De realiteit achter een fles wijn is nu eenmaal complexer dan enkel het aantal afgelegde kilometers.